Dit is waarschijnlijk de enige eigenschap die China het meest uniek maakt als beschaving in de menselijke geschiedenis: het is vrijwel de enige waar religie nooit invloed heeft gehad op politieke aangelegenheden. We geloven vaak ten onrechte dat het secularisme van China met het communisme is gekomen, maar dat kan niet verder van de waarheid zijn. De wortels zijn veel, veel ouder dan dit. Denk aan elke andere beschaving - India, Perzië, het oude Egypte, de Europese beschaving, de Inca's: zij hadden allemaal een priestelijke klasse die aanzienlijke politieke macht had. China? Nooit. Nooit, echt nooit? Eigenlijk had China, in zijn zeer vroege geschiedenis, een kortstondige ervaring met theocratie tijdens de Shang-dynastie in het 2e millennium voor Christus. En het is precies deze episode - of beter gezegd wat daarna kwam - die religie definitief loskoppelde van overheidszaken. Hoezo? Omdat rond 1046 voor Christus de Zhou de Shang omverwierpen en onmiddellijk geconfronteerd werden met een groot probleem van legitimiteit. De Shang hadden beweerd te heersen omdat de Hemel hen had gekozen. Als dat waar was, dan hadden de Zhou net de ultieme daad van godslastering gepleegd. Hoe rechtvaardig je het om tegen de wil van God in te gaan? Het antwoord dat de hertog van Zhou (die dus kan worden gecrediteerd als de - misschien onbewuste - uitvinder van het secularisme) bedacht, was in wezen te zeggen dat het mandaat van de Hemel geen geboorterecht is, maar een contract - afhankelijk van de deugd van de heerser en goed bestuur. Het klinkt misschien niet als veel, maar dit idee veranderde de hele situatie volledig: plotseling rustte de legitimiteit van macht niet op de wil van God, maar op de morele beoordeling van de mens, op de vraag of de heerser deugdzaam (德, Dé) was en goed bestuurde. Wat betekende dat, uiteindelijk, het volk - in tegenstelling tot een God - de arbiter werd van de vraag of een heerser legitiem is. Als er één enkele beslissing is die het lot van China als beschaving het meest heeft gevormd, is het waarschijnlijk deze. En, zoals ik uitleg in mijn laatste artikel, heeft het uiteindelijk ons allemaal op diepgaande manieren gevormd: door een keten van gebeurtenissen met Jesuitenmissionarissen, Voltaire, en wat Franse Verlichtingsdenkers "l'argument chinois" ("het Chinese argument") noemden, is het dit idee dat uiteindelijk ook Europa heeft geseculariseerd en de Verlichtingsbeweging heeft aangedreven. Dat is het onderwerp van mijn laatste artikel: de oorsprongen van het secularisme in China, hoe het drie duizend jaar Chinese beschaving heeft gevormd, en waarom - verre van een geloof in niets of een afwezigheid van geloof zoals het te vaak wordt afgebeeld - het integendeel een geloof in de mensheid zelf is. Lees het allemaal hier:

What kind of man orders white wine in a restaurant?